การอบรมเชิงปฏิบัติการฟื้นฟูป่าเขตร้อน: มหาวิทยาลัยรัฐโอเรกอนและหน่วยวิจัยการฟื้นฟูป่า มช.

นักศึกษาจากมหาวิทยาลัยรัฐโอเรกอน เดินทางมาเยือนจังหวัดเชียงใหม่เพื่อเรียนรู้เกี่ยวกับการฟื้นฟูป่าเขตร้อนร่วมกับหน่วยวิจัยการฟื้นฟูป่า มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ตลอดระยะเวลาเวิร์กช็อป 4 วัน ระหว่างวันที่ 23–26 มิถุนายน 2569 ผู้เข้าร่วมได้เจาะลึกเรื่องการฟื้นฟูป่าผ่านประสบการณ์ลงมือปฏิบัติจริงและการทำงานภาคสนามด้านการฟื้นฟูป่า

วันที่ 1: แนวคิดการฟื้นฟูป่า ป่าอ้างอิงดอยสุเทพ และการเก็บเมล็ดพันธุ์

อาจารย์ประสิทธิ์ หัวหน้าศูนย์ธรรมชาติวิทยาดอยสุเทพ กล่าวต้นรับผู้เข้าร่วมจากมหาวิทยาลัยโอเรกอนงานอบรมเชิงปฏิบัติการเริ่มต้นที่ศูนย์ธรรมชาติวิทยาดอยสุเทพเฉลิมพระเกียรติฯ ช่วงเช้าเน้นแนวคิดพื้นฐาน ได้แก่ การแนะนำงานวิจัยของหน่วยวิจัยการฟื้นฟูป่า มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ที่สั่งสมมาหลายทศวรรษ การเลือกวิธีการฟื้นฟูให้เหมาะสมกับระดับความเสื่อมโทรมของป่าในแต่ละขั้น และการประเมินต้นทุนและผลประโยชน์ด้านนิเวศวิทยา เศรษฐกิจ และสังคมของการฟื้นฟูป่า

ช่วงบ่าย นักศึกษาเดินทางไปยังอุทยานแห่งชาติดอยสุเทพ-ปุยเพื่อเรียนรู้ป่าอ้างอิงประเภทป่าดิบชื้น สำรวจความท้าทายของการฟื้นฟูระบบนิเวศ และเรียนรู้ช่วงเวลาที่เหมาะสมของชีพลักษณ์ สำหรับการเก็บเมล็ดพันธุ์ให้ได้ผลดีที่สุด ผู้เข้าร่วมยังได้ฝึกปฏิบัติเทคนิคการเก็บข้อมูลชีพลักษณ์ เมล็ดพันธุ์ และตัวอย่างพรรณไม้แห้งในภาคสนามจริงอีกด้วย

วันที่ 2: การเพาะกล้าไม้และงานวิจัยทดลองในเรือนเพาะชำ

ตลอดทั้งวัน ผู้เข้าร่วมได้เรียนรู้การขยายพันธุ์และการผลิตกล้าไม้ที่เรือนเพาะชำดอยสุเทพ กิจกรรมภาคปฏิบัติครอบคลุมงานเรือนเพาะชำ เช่น การสกัดเมล็ดจากผลมะเดื่อ วิธีการเตรียมและจัดการเมล็ดพันธุ์ก่อนเพาะ เช่น การทำแผลเมล็ด การเพาะงอกเมล็ด การย้ายต้นกล้าลงถุงเพาะ และการดูแลกล้าไม้ในเรือนเพาะชำ นอกจากนี้ยังได้เรียนรู้วิธีการตั้งการทดลองการงอกของเมล็ดด้วยวิธีการออกแบบการทดลองแบบบล็อกสุ่มสมบูรณ์ (RCBD)

หลังจากช่วงเช้าที่เต็มไปด้วยกิจกรรมในเรือนเพาะชำ คณะได้เดินทางไปเยี่ยมชมวัดพระธาตุดอยสุเทพเพื่อสัมผัสมิติทางวัฒนธรรม ก่อนจะแวะที่หอดูดาวมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เพื่อสังเกตป่าเต็งรังในพื้นที่

วันที่ 3: เยี่ยมชมแปลงฟื้นฟูป่าแม่สา และสนทนากับชุมชนแม่สาใหม่-น้อยด้านการทำงานฟื้นฟูป่า

ในวันที่สาม กิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการย้ายไปยังพื้นที่แปลงฟื้นฟูแม่สาเพื่อสำรวจความพยายามในการฟื้นฟูภูมิทัศน์ป่าไม้ ผู้เข้าร่วมได้ทำกิจกรรมร่างภาพภูมิทัศน์และการใช้ที่ดินของหุบเขาแม่สา ร่วมอภิปรายเรื่องการฟื้นฟูภูมิทัศน์ป่าไม้และการวางแผนการใช้ที่ดินอย่างยั่งยืน และเดินขึ้นไปยังแปลงฟื้นฟูป่าของหน่วยวิจัยการฟื้นฟูป่าปี พ.ศ. 2543 เพื่อวิเคราะห์ผลลัพธ์ของการฟื้นฟูในด้านมวลชีวภาพ โครงสร้างป่า ความหลากหลายทางชีวภาพ และหน้าที่ทางนิเวศวิทยา รวมถึงเยี่ยมชมแปลงฟื้นฟูที่ได้รับผลกระทบจากไฟป่า

ช่วงบ่าย ผู้เข้าร่วมได้เยี่ยมชมเรือนเพาะชำชุมชนบ้านแม่สาใหม่ เพื่อพูดคุยกับชาวบ้านในพื้นที่เกี่ยวกับการทำงานด้านการฟื้นฟูป่า การเลือกชนิดพันธุ์ไม้ที่มีประโยชน์ต่อชุมชน และได้พูดคุยสนทนากับชมรมอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมของหมู่บ้าน เพื่อเรียนรู้เกี่ยวกับแรงจูงใจของชุมชน ความท้าทาย และการบริหารจัดการด้านการฟื้นฟูป่าแม่สาใหม่-น้อย

วันที่ 4: กิจกรรมฟื้นฟูป่าบ้านต้นงุ้นร่วมกับผู้เข้าร่วมหลายภาคส่วน

วันสุดท้ายเป็นการลงพื้นที่ฟื้นฟูป่าจริงในงานฟื้นฟูป่า ฮ่วมใจ๋ คืนป่าสู่ดอย บ้านต้นงุ้น 2569 ร่วมสนับสนุน และส่วนหนึ่งของเป้าหมาย Chiang Mai Low Carbon City ซึ่งมีผู้เข้าร่วมได้ฟื้นฟูป่ากับหน่วยงานและผู้เข้าร่วมหลายภาคส่วน ได้แก่ หน่วยงานภาคเอกชน อุทยานแห่งชาติดอยสุเทพปุย องค์การบริหารส่วนตำบลสบเปิง ชุมชนบ้านต้นงุ้น และโรงเรียนไทยและนานาชาติ จังหวัดเชียงใหม่

นักเรียนจากมหาวิทยาลัยรัฐโอเรกอนได้ฝึกใช้เทคนิคการปลูกต้นไม้ที่ถูกต้อง และร่วมพูดคุยกับผู้เข้าร่วมและชุมชนเกี่ยวข้องงานการฟื้นฟูป่า