Lựa chọn các loài cây phù hợp để gieo hạt trực tiếp nhằm phục hồi hệ sinh thái rừng ở miền Bắc Thái Lan

TÓM TẮT:
Để mở rộng quy mô phục hồi các hệ sinh thái rừng nhiệt đới, gieo hạt trực tiếp — tức là gieo hạt thẳng xuống đất — có tiềm năng hiệu quả về chi phí hơn so với trồng cây con. Tuy nhiên, thành công của phương pháp này bị hạn chế bởi hiện tượng hạt bị ăn mồi, sự khắc nghiệt của các điều kiện môi trường tại các khu vực phục hồi và đặc biệt là do thiếu thông tin về các loài cây phù hợp. Vì vậy, nghiên cứu này đã thử nghiệm mức độ phù hợp của 23 loài cây rừng bản địa cho phương pháp gieo hạt trực tiếp nhằm phục hồi một hệ sinh thái rừng thường xanh trên vùng núi cao, giàu đa dạng sinh học ở miền Bắc Thái Lan.

Ba lô hạt giống lặp lại của mỗi loài được gieo ngẫu nhiên tại hai khu đất suy thoái và tại một vườn ươm cây trong điều kiện được kiểm soát. Việc hạt bị lấy đi và sự nảy mầm được theo dõi hằng tuần cho đến khi không còn xuất hiện sự nảy mầm mới trong hơn một tháng. Sau đó, tỷ lệ cây con sống sót, sinh trưởng và điểm đánh giá hiệu quả theo loài cũng được theo dõi ở các khoảng thời gian thích hợp.

Chín tháng sau khi gieo, mức độ hạt bị lấy đi khác biệt đáng kể giữa các loài nhưng nhìn chung là thấp, với giá trị trung bình giữa các loài là 3,4% (±0,5 SE). Kích thước hạt có tương quan âm với mức độ hạt bị lấy đi. Tám loài không nảy mầm. Tỷ lệ nảy mầm khác nhau rất lớn giữa các loài. Giá trị trung bình giữa các loài của 15 loài có nảy mầm là 25% (±6,2 SE). Hai loài (Adenanthera microsperma và Alangium kurzii) được xếp vào nhóm có tỷ lệ nảy mầm cao (>50%); năm loài (Choerospondias axillaris, Spondias pinnata, Diospyros glandulosa, Melia azedarach và Phyllanthus emblica) có tỷ lệ nảy mầm trung bình (20–50%); và tám loài có tỷ lệ nảy mầm thấp (<20%).

Sau mùa khô đầu tiên, hai trong số mười lăm loài đã nảy mầm không thể thiết lập quần thể. Sự nảy mầm và khả năng thiết lập bị ảnh hưởng bởi kích thước hạt, đặc tính bảo quản hạt và trạng thái diễn thế. A. microsperma, S. pinnata và C. axillaris được khuyến nghị cho gieo hạt trực tiếp dựa trên các giá trị chỉ số hiệu quả theo loài cao. Nghiên cứu này cũng kết luận rằng việc lựa chọn các hạt chịu được khô hạn, đặc biệt là những hạt có kích thước trung bình đến lớn, có thể làm tăng khả năng thiết lập cây con thành công.