โครงการต้นไม้เพื่อนกแต้วแร้วท้องดำและมวลชน

ภายใต้ความร่วมมือกับ สมาคมคุ้มครองนกจากประเทศอังกฤษ (Royal Society for the Protection of Birds - RSPB) ซึ่งเป็นโครงการที่ได้รับเงินทุนสนับสนุนจาก ดาร์วิน อินิเชทีฟ แห่ง สหราชอาณาจักร หน่วยวิจัยการฟื้นฟูป่า ได้เข้าไปมีส่วนร่วมในโครงการศึกษาวิจัย และ อนุรักษ์นกแต้วแร้วท้องดำ ในประเทศไทย และ สหภาพพม่า  โดยมีระยะเวลาโครงการ ตั้งแต่ปี 2548 - 2551 ซึ่งหน่วยวิจัยฯ จะดูแลให้ความช่วยเหลือและคำแนะนำในการทำงานวิจัยของเจ้าหน้าที่ป่าไม้ในพื้นที่ เพื่อฟื้นฟูสภาพถิ่นอาศัยของนกหายากและเสี่ยงสูญพันธ์ชนิดนี้

ภาพซ้าย: นกแต้วแร้วท้องทำตัวผู้ ภาพขวา: นกแต้วแร้วท้องทำตัวเมีย (ภาพโดยสาวน้อยร้อยชั่ง)


พื้นที่ดำเนินงานของโครงการอยู่ที่ จังหวัดกระบี่ ทางภาคใต้ของไทย ซึ่งเป็นพื้นที่ป่าเขตร้อนชื้นระดับต่ำที่ยังหลงเหลือของประเทศไทย ซึ่งเป็นที่อยู่อาศัยเฉพาะของ นกแต้วแร้วท้องดำ พื้นที่อยู่อาศัยของนกแต้วแร้วท้องดำ ลดลงอย่างมาก เนื่องจากการปรับเปลี่ยนพื้นที่ไปทำ สวนปาล์มน้ำมัน และสวนยาง การฟื้นฟูป่าจึง จำเป็นอย่างมากต่อความอยู่รอดของนกชนิดนี้

ภาพล่างซ้าย: ทัศนียภาพที่สวยงาม ซึ่งเป็นบ้านของนกแต้วแร้วท้องดำที่นับวันจะลดลงไปเรื่อยๆ
ภาพล่างขวา: ทางเดินศึกษาธรรมชาติในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาประ-บางครามและทางเดินโดยรอบ


งานที่ได้ดำเนินการไปแล้ว

หลังจากที่ได้ฝึกอบรมกับ ดร. สตีฟ และ เชิดศักดิ์ จากหน่วยวิจัยฯ แล้ว กลุ่มอนุรักษ์บ้านเตียว และผู้นำชุมชน จึงได้จัดสร้างเรือนเพาะชำ และกันพื้นที่สาธารณะส่วนหนึ่งของชุมชนไว้เพื่อการฟื้นฟูป่า นอกเหนือไปจากนั้น เรือนเพาะชำ ยังเป็นสถานที่เรียนรู้และทำกิจกรรมของเด็กๆ โดยแบ่งเป็น ห้องทำงาน ห้องเพาะเมล็ด ที่พักกล้าไม้ โดยจุต้นกล้าได้ประมาณ 10,000 ต้น
อาจารย์ แมกซ์ นักพฤกษศาสตร์ของหอพรรณไม้ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ได้ไปเยี่ยมพื้นที่ และ สอนการจำแนกพันธุ์ไม้ในพื้นที่ให้กับเจ้าหน้าที่ของเรือนเพาะชำ ในขณะนี้ ได้ทำการบันทึกชนิดพรรณไม้ไปแล้วกว่า 100 ชนิด

หน่วยวิจัยฯ ได้จัดการอบรมให้กับเจ้าหน้าที่จากกระบี่ทั้งที่จังหวัดเชียงใหม่ และในพื้นที่ การอบรมครอบคลุมทุกหัวข้อของการดำเนินงานของหน่วยวิจัยการฟื้นฟูป่า รวมไปถึงการติดตามการออกผลและเมล็ดของพรรณไม้ การเก็บเมล็ด และเทคนิคการดูแลในเรือนเพาะชำ เช่น การทดลองเช็คการงอก การวัดการเจริญเติบโตของต้นกล้า การเก็บข้อมูล และการขุดกล้าไม้จากป่า นอกจากนั้น ยังพิจารณาถึง ปัจจัยทางสังคมและชุมชน โดยได้ไปเยี่ยมชมชุมชนบ้านแม่สาใหม่ อุทยานแห่งชาติดอยสุเทพ-ปุย


ในเดือน สิงหาคม 2549 ที่ผ่านมา ชุมชนในท้องที่ ได้ทำการปลูกต้นไม้ในแปลงทดลอง พื้นที่ 4 ไร่ จำนวนชนิดไม้ 30 ชนิด โดยจะได้ทำการเก็บข้อมูล และคัดเลือกพรรณไม้โครงสร้าง เพื่อฟื้นฟูบ้านของนกแต้วแร้วท้องดำต่อไป
 

ภาพซ้าย: เจ้่าหน้าที่ ทวีศักดิ์จากกระบี่ เก็บเมล็ด อยู่ข้างๆสระมรกต 
ภาพขวา:
 เชิดศักดิ์เข้าหน้าที่หน่วยวิจัยฯ สาธิตการวัดการเจริญเติบโตของต้นกล้าในเรือ
นเพาะชำ
แผนงานในอนาคต
ในปีต่อไปจะได้นำผลการวิจัยที่ได้มา ปรับเป็นกลยุทธ์ในการดำเนินการฟื้นฟูป่า สำหรับป่าเขตร้อนชื้นระดับล่างต่อไป โดยกลยุทธ์ในการดำเนินการนั้น จะได้จัดทำขึ้นปลายปีนี้