บทคัดย่อ

อลิส ชาร์ป (Sharp, A. (1995))

การแพร่กระจายและการล่าเมล็ดในป่าและพื้นที่รกร้างบนดอยสุเทพ

Seed Dispersal and Predation in Primary Forest and Gap on Doi Suthep

การศึกษาถึงความสำคัญของการแพร่กระจายของเมล็ดและการล่าเมล็ดเปรียบเทียบกับสภาพทางสิ่งแวดล้อมต่าง ๆ เพื่อหาปัจจัยจำกัดของพืชบางชนิดในการที่จะกลับมาเติบโตในพื้นที่รกร้างได้อีกครั้ง โดยทำการศึกษาเปรียบเทียบในสองพื้นที่คือ ป่าปฐมภูมิและพื้นที่รกร้างในเขตอุทยานแห่งชาติดอยสุเทพ-ปุย ในการวิจัยได้มีการวางกับดักเมล็ดในพื้นที่ทั้งสอง เพื่อศึกษาความสามารถในการแพร่กระจายเมล็ดของพืชจากป่ามาสู่พื้นที่รกร้างสำหรับการล่าเมล็ดได้ทำการศึกษากับพืชที่เลือกมา 3 ชนิด นอกจากนี้ยังได้ศึกษาประชากรของผู้ล่าโดยการวางกับดัก

ผลการศึกษาจากกับดักเมล็ดพบว่า เมล็ดที่มีขนาดเล็กและมีน้ำหนักเบาสามารถแพร่กระจายเข้าไปยังพื้นที่รกร้างได้ไกลกว่าเมล็ดที่มีขนาดใหญ่ ซึ่งสามารถแพร่ไปได้เพียงไม่กี่เมตรจากต้นแม่ เมล็ดที่พบมีทั้งหมด 75 ชนิด โดยที่ 16 ชนิดพบได้เฉพาะในพื้นที่รกร้าง อีก 16 ชนิดพบได้เฉพาะในป่า ส่วนที่เหลือ 33 ชนิด พบได้ทั้งสองบริเวณ ความหลากหลายของเมล็ดที่พบจะลดลงตามระยะทางที่เพิ่มมากขึ้นจากต้นแม่ นอกจากนี้ยังแปรผันตามฤดูกาลอีกด้วย จากความรู้ในข้อนี้สามารถนำไปใช้ในการเลือกชนิดของพืชเพื่อนำมาใช้ในโครงการปลูกป่าได้ อัตราการล่าเมล็ดระหว่างป่าและพื้นที่รกร้างที่ศึกษาจากพืช 3 ชนิด คือ Engelhardia spicata, Styrax benzoides และ Castanopsis acuminatussima พบว่าไม่มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P.0.05) ดังนั้นปัจจัยที่มาจำกัดการฟื้นฟูสภาพป่าจึงน่าจะเป็นสภาพแวดล้อมของพื้นที่มากกว่าที่จะมาจากการล่าเมล็ด อย่างไรก็ตามการศึกษากลุ่มผู้ล่าเมล็ดโดยการวางกับดักพบว่าประชากรของผู้ล่าในที่นี้คือสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดเล็ก จะสามารถพบได้มากกว่าในพื้นที่รกร้าง แต่ชนิดของผู้ล่าในทั้งสองพื้นที่ไม่มีความแตกต่างกันมากนักโดยชนิดที่พบมากในทั้งสองแห่งได้แก่ Rattus
rattus, Rattus surifer และ Rattus bukit ในขณะที่ Mus cookii พบได้เฉพาะ พื้นที่รกร้าง