บทคัดย่อ

สวัสดิ์ สนิทจันทร์ (Sanitjan, S. (2001))

องค์ประกอบชนิดของนกบริเวณสนาถีพัฒนาและส่งเสริมการอนุรักษ์สัตว์ป่าถ้ำน้ำลอด จังหวัดแม่ฮ่องสอน

Species Composition of Birds at Tham Nam Lod Wildlife Conservation Development and Extension Center, Mae Hong Son Province

ศึกษาองค์ประกอบชนิดของนกบริเวณสถานีพัฒนาและส่งเสริมการอนุรักษ์สัตว์ป่าถ้ำน้ำลอด จังหวัดแม่ฮ่องสอน ตั้งแต่เดือนกันยายน 2542 ถึงเดือนสิงหาคม 2543 สภาพโดยทั่วไปของบริเวณที่ศึกษาเป็นป่าเบญจพรรณ ป่าเต็งรังและป่าดิบแล้ง ประกอบด้วยภูเขาหินปูน ระดับความสูงของพื้นที่เฉลี่ยประมาณ 620 เมตรจากระดับน้ำทะเล พิกัด 19๐ 34? เหนือและ 98๐ 17? ตะวันออก เลือกศึกษาในพื้นที่ 3 แห่ง ตามระดับการบุกรุกของมนุษย์ คือ บริเวณที่ทำการสถานีฯ บริเวณถ้ำน้ำลอด และบริเวณโป่งน้ำธรรมชติ สำรวจโดยใช้วิธี Line Transects ผสม Fix Radius Count พบนกน้ำทั้งสิ้น 163 ชนิด จาก 39 วงศ์ จัดเป็นนกประจำถิ่น 131 ชนิด นกอพยพ 32 ชนิด บริเวณที่ทำการสถานีฯ พบนก 74 ชนิด บริเวณถ้ำน้ำลอดพบนก 110 ชนิด และบริเวณโป่งน้ำธรรมชาติพบนก 129 ชนิด นกที่กินพืชเป็นอาหารมี 51 ชนิด จาก 17 วงศ์ นกชนิดที่เด่นบริเวณที่ทำการสถานีฯ และบริเวณถ้ำน้ำลอด ได้แก่ นกปรอดเหลืองหัวจุก (Pycnonotus melanicterus) ส่วนบริเวณโป่งน้ำธรรมชาตินกชนิดที่เด่น ได้แก่ นกเขาเปล้าธรรมดา (Treron curvirostra) และพบนกแอ่นตะโพกขาวหากแฉก (Apus pacificus) จำนวนมากอาศัยและสร้างรังภายในถ้ำน้ำลอด

พบพืชที่เป็นอาหารของนก 55 ชนิด จาก 27 วงศ์ ส่วนของพืชที่นกกินคือ ผลไม้ ดอกไม้ แบะน้ำหวานจากดอกไม้ พืชที่ผลมีเนื้อขนาดเล็กมีนกมากินจำนวนมาก โดยเฉพาะผลไม้ในสกุล Ficus ประเภทของป่า การกระจายของพืชที่เป็นอาหาร ฤดูกาล และการรบกวนจากมนุษย์มีผลต่อการกระจายตัวของนก