บทคัดย่อ

Karimuna, L. (1995)

การเปรียบเทียบความหลากหลายของพืชพื้นล่างระหว่างป่าและพื้นที่เพาะปลูกในบริเวณอุทยานแห่งชาติดอยสุเทพ-ปุย

A Comparison of Ground Flora Diversity between Forest and Plantations in Doi Suthep-Pui National Park.

การเปรียบเทียบความหลากหลายของพืชพื้นล่างระหว่างในพื้นที่ป่ากับพื้นที่เพาะปลูกบนอุทยานแห่งชาติดอยสุเทพ-ปุย ได้ศึกษาตั้งแต่เดือนมีนาคมถึงเดือนธันวาคม พ.ศ. 2537

การศึกษาได้เลือกพื้นที่ 5 แห่ง ได้แก่ ป่าดิบเขา พื้นที่รกร้าง สวนป่ายูคาลิปตัส สวนป่าสนเต็มวัย และสวนป่าสนวัยอ่อน แบ่งการศึกษาเป็นการสำรวจโดยสังเขปและการสำรวจอย่างละเอียด การสำรวจอย่างละเอียดทำในกรอบสี่เหลี่ยมจตุรัส (ขนาด 2 x 2 ม.2) จำนวน 100 กรอบที่ได้จัดทำไว้อย่างถาวร พืชทุกชนิดที่ขึ้นภายในกรอบได้ถูกจำแนกและให้คะแนนเป็นร้อยละตามการปกคลุมดิน และให้คะแนนแบบ Domin ทุกเดือน ตัวอย่างดินได้เก็บมาวิเคราะห์ลักษณะเนื้อดินร้อยละของอินทรีย์วัตถุในดิน ความชื้นในดินที่ระดับความจุสนาม ความเป็นกรดและด่างของดินธาตุอาหารในดินและอื่น ๆ ณ คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ขณะที่ความชื้นในดินได้มีการตรวจวัดทุกเดือน

จำนวนของพืชทั้งหมดที่พบจากการสำรวจโดยสังเขปนั้น สูงกว่าจำนวนที่พบจากการสำรวจโดยละเอียด จากการสำรวจโดยสังเขปพบว่าจำนวนชนิดของพืชที่ขึ้นในป่าดิบเขา พื้นที่รกร้าง สวนป่ายูคาลิปตัส สวนป่าสนเต็มวัย และสวนป่าสนวัยอ่อน มีจำนวน 174, 105, 86, 102 และ 138 ชนิด ตามลำดับ ในบรรดาพืชพื้นล่าง พืชประเภทไม่มีเนื้อไม้พบมากที่สุดบนทุกพื้นที่ในการสำรวจทั้งสองแบบ ความหลากหลาย (Hill’s number, N1 และ N2) และความสม่ำเสมอของชนิดพืช (Modified Hill’s ratio) พบสูงสุดในป่าดิบเขา (55.91, 35.69 และ 0.63 ตามลำดับ) และพบต่ำสุดในพื้นที่สวนป่าสนเต็มวัย (16.46, 6.88 และ 0.38 ตามลำดับ) ความคล้ายกัน (Sorensen’s Index) ของสวนป่าสนทั้งสองเท่ากับ 0.66 ในขณะที่ระหว่างพื้นที่รกร้างและพื้นที่สวนป่าสนเต็มวันเท่ากับ 0.46 ส่วนอัตราการเติบโตสัมพัทธ์ของลูกไม้พบสูงสุดในพื้นที่รกร้างซึ่งมีค่าเท่ากับ 0.234 ซม. ของการเติบโต/ซม. ของความสูงเริ่มต้นต่อปี ในขณะที่พบต่ำสุดในพื้นที่สวนสนเต็มวัยซึ่งมีค่าเท่ากับ 0.017 ซม. ของการเติบโต/ซม. ของความสูงเริ่มต้นต่อปี อัตราการตายของลูกไม้พบสูงสุดในพื้นที่สวนป่าสนเต็มวัยเท่ากับ 15.60% และพบต่ำสุด 3.27% ในพื้นที่ป่าดิบเขา

การวิเคราะห์ข้อมูลแบบ cluster และ ordination โดยใช้เปอร์เซ็นต์การปกคลุมดินและการวิเคราะห์ดินให้ผลที่ค่อนข้างจะคล้ายกัน การวิเคราะห์แบบ cluster ซึ่งใช้ค่าเฉลี่ยของเปอร์เซ็นต์การปกคลุมดินจาก 100 กรอบ (20 กรอบจากแต่ละพื้นที่ศึกษา) แสดงให้เห็นถึงความแตกต่างระหว่าง 3 กลุ่มหลักอย่างชัดเจน กลุ่มแรกคือกลุ่มของกรอบที่มาจากพื้นที่สวนป่าสนเต็มวัยและพื้นที่รกร้าง กลุ่มที่สองจากกรอบที่มาจากพื้นที่สวนป่ายูคาลิปตัสและป่าดิบเขา กลุ่มที่สามคือกรอบที่มาจากพื้นที่สวนป่าสนเต็มวัยและสวนป่าสนวัยอ่อน การวิเคราะห์แบบ ordination ได้แสดงให้เห็นถึงความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญระหว่างพื้นที่ศึกษาทั้ง 5 โดยพื้นที่สวนป่าสนเต็มวัยและสวนป่าสนวัยอ่อนค่อนข้างคล้ายคลึงกัน ในขณะที่พื้นที่รกร้างจะมีความคล้ายคลึงกับพื้นที่ป่าดิบเขาและพื้นที่สวนป่ายูคาลิปตัส

พันธุ์พืชพื้นเมืองมีความเหมาะสมที่จะใช้อนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพบนอุทยานแห่งชาติดอยสุเทพ-ปุย และสามารถที่จะสรุปได้ว่าการที่จะรักษาความหลากหลายทางชีวภาพสูงสุดในพื้นที่เพาะปลูก การทำสวนป่าสนจะให้ผลดีกว่าการทำสวนป่ายูคาลิปตัสและเพื่อที่จะให้การฟื้นฟูสภาพป่าเกิดขึ้นได้ดีที่สุด การปลูกสนอาจทำได้ในช่วงต้น ๆ ของการฟื้นฟูแต่หลังจากเวลาผ่านไปขณะหนึ่ง ต้นสนควรถูกเลือกตัดออกไปเป็นบางส่วนเพื่อเปิดโอกาสให้ลูกไม้และไม้หนุ่มอื่น ๆ ได้เติบโตตามธรรมชาติ