หน้าหลััก

รู้จักหน่วยวิจัย

งานวิจัย

โครงการ
เรือนเพาะชำท้องถิ่น

โครงการ
ขยายสู่ภาคพื้นเอเชีย

การบริการการศึกษา

การฟื้นฟูภูมิทัศน์ป่าำไม้
ชุึมชนต้นแบบแม่สาใหม่

จดหมายข่าว

เอกสารตีพิมพ์

ภาพกิจกรรม

ต้องการสนับสนุนเรา

ติดต่อเรา - สมุดเยี่ยม

เวบไซด์น่าสนใจ


โครงการเรือนเพาะชำท้องถิ่น


หลังจากทำงานมาเป็นเวลากว่า 10 ปี ในการพัฒนาเทคนิควิธีการในการฟื้นฟูป่าในภาคเหนือ หน่วยวิจัยฯ ได้ขยายผลไปสู่การทำงานกับชุมชน และการศึกษาผลกระทบทางเศรษฐกิจและสังคม ของโครงการ เพื่อให้แน่ใจได้ว่า วิธีการที่หน่วยวิจัยใช้ เป็นที่ยอมรับ และสามารถนำไปประยุกต์ได้จริงในพื้นที่ รวมทั้งตอบสนองความต้องการอื่นๆ ของชุมชนได้ โครงการเรือนเพาะชำท้องถิ่น มีระยะเวลาดำเนินงาน 3 ปี ต่อเนื่อง โดยได้รับการสนับสนุนจาก โครงการอีเดน แห่งสหราชอาณาจักร ซึ่งช่วยให้หน่วยวิจัยฯ สามารถทำงานร่วมกับ ชุมชนท้องถิ่นที่มีความตั้งใจจริงในการดำเนินโครงการฟื้นฟูป่า ให้ได้รับประโยชน์เต็มที่

วัตถุประสงค์โครงการ

โครงการเรือนเพาะชำท้องถิ่น สนับสนุนชุมชนที่ได้รับการคัดเลือก 12 แห่ง ในการจัดสร้างเรือนเพาะชำขึ้นในท้องถิ่น ตลอดจนช่วยเหลือด้านเทคนิค และองค์ความรู้ในการฟื้นฟูป่า ซึ่งอาจส่งผลทางสังคมและเศรษฐกิจต่อชุมชนในอนาคต นอกจากการให้บริการด้านองค์ความรู้และเทคนิคต่างๆ เจ้าหน้าที่ฝ่ายเผยแพร่และการศึกษา ยังดำเนินการติดตามผลความสำเร็จของโครงการการบริหารงบประมาณของชุมชน และอำนวยความสะดวก ในการติดต่อประสานงาน และสร้างเครือข่ายระหว่างชุมชน เพื่อแลกเปลี่ยนประสบการณ์ระหว่างกัน นอกเหนือไปจากนั้น ยังได้พัฒนาวิธีการที่มีประสิทธิภาพ ในการประเมินผลทางสังคมและเศรษฐกิจต่อชุมชนจากโครงการฟื้นฟูป่าด้วย

ผลการดำเนินงานของโครงการ

“ โครงการเรือนเพาะชำท้องถิ่น ” เริ่มตั้งแต่ต้นปี 2548 โดยได้สำรวจผลกระทบจากทางสังคมและเศรษฐกิจต่อชุมชนจากโครงการฟื้นฟูป่า ในหมู่บ้านแม่สาใหม่ โดยใช้เทคนิคการสัมภาษณ์ และการวิเคราะห์ผล เพื่อวัดจากค่าใช้จ่าย และ สิ่งที่ได้ตอบแทนกลับมา โดยใช้ตัวแปร เช่น สภาพการเมือง, สภาพสังคม, การป้องกันน้ำท่วม, ความแห้งแล้ง, การชะหน้าดิน, ดินถล่ม, ปริมาณและคุณภาพของน้ำ, และ ประโยชน์จากการเก็บหาของป่า ด้วยเทคนิควิธีการที่ได้ทดสอบนี้ จะได้นำไปปรับใช้กับ เรือนเพาะชำ อีก 12 แห่งภายใต้โครงการ

ในช่วงปี 2548 – 2549 เรือนเพาะชำ 12 แห่งในเขตภาคเหนือตอนบนที่เข้าร่วมโครงการ (ดู แผนที่ด้านล่าง) โดยชุมชนที่ได้รับเลือก จะต้องมีความมุ่งมั่นที่จะทำงาน และได้แสดงให้เห็นว่า มีศักยภาพเพียงพอในแง่ของแหล่งเมล็ดพรรณไม้ป่า แรงงานอาสาสมัครที่จะทำงานในเรือนเพาะชำ ตลอดจนดูแลกล้าไม้ และการดูแลหลังการปลูก (รายงานโครงการ -ภาพกิจกรรม)

เจ้าหน้าที่เผยแพร่และการศึกษาของหน่วยวิจัยฯ ทำงานอย่างใกล้ชิดกับ ผู้นำชุมชน หรือแกนนำหมู่บ้าน ในการวางแผนในการจัดสร้างเรือนเพาะชำ โดยการออกเยี่ยมชุมชน จะทำเป็นระยะๆ นอกจากนั้นยัง ได้จัดอบรมให้กับชุมชน ในเรื่องการผลิตกล้าไม้ การเตรียมพื้นที่ และการปลูกป่า รวมถึงการดูแลหลังการปลูก และการติดตามผลการฟื้นตัวของความหลากหลายทางชีวภาพร่วมด้วย

ในการทำงานร่วมกับหน่วยวิจัยฯ ชุมชนในโครงการ จะได้เรียนรู้ ที่จะวางแผนโครงการฟื้นฟูป่าให้ประสพความสำเร็จ และพัฒนาวิธีการปลูกป่าที่เหมาะสม รวมถึง ยังสามารถแลกเปลี่ยนประสบการณ์ระหว่างกัน ในการประชุมเชิงปฏิบัติการ ที่หน่วยวิจัยฯ ได้จัดขึ้นอีกด้วย

ชุมชนที่เข้าร่วมโครงการ

  • เครือข่ายตะวันตก ( 7 แห่ง)
      • โรงเรียนบ้านกาดวิทยาคม และ ชุมชนแม่สะป๊อก อำเภอแม่วาง จังหวัดเชียงใหม่
      • วัดม่อนห้วยแก้ว กิ่งอำเภอดอยหล่อ จังหวัดเชียงใหม่
      • บ้านม้ง ผานกกก อ. แม่ริม จังหวัดเชียงใหม่
      • ศูนย์ศึกษาธรรมชาติปางแฟน อำเภอแม่แตง จังหวัดเชียงใหม่
      • บ้านม้ง สันป่าเกี๊ยะ อำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่
      • บ้านปกากญอ แม่หลุก อำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่
      • บ้านแม่วาก อำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่
  • เครือข่ายตะวันออก ( 5 แห่ง)
      • ศูนย์ประสานงานการจัดการสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติ อำเภอปง จังหวัดพะเยา
      • กลุ่มผู้ใช้น้ำฝายแบ่ง บ้านแบ่ง-บ้านเลี้ยว อำเภอปง จังหวัดพะเยา
      • กลุ่มผู้ใช้น้ำห้วยแม่ยั๊ว บ้านหล่ายทุ่ง อำเภอเชียงม่วน จังหวัดพะเยา
        • ชมรมรักษ์ดอยหลวง บ้านห้วยหม้าย อำเภอสรอง จังหวัด แพร่
        • ศูนย์การเรียนรู้ชุมชนสบยาว อำเภอภูเพียง จังหวัดน่าน

         

ในระยะขวบปีแรกของโครงการ ได้ช่วยเปิดหูเปิดตา และเปิดใจของเจ้าหน้าที่ฝ่ายเผยแพร่และการศึกษาให้เข้าใจลึกซึ้ง และเข้าถึงชุมชนมากขึ้น ความมีน้ำใจ และภูมิปัญญาของชุมชน ทำให้เราประทับใจอย่างมาก

ในเครือข่ายตะวันตก มีความหลากหลายของเรือนเพาะชำ และพื้นที่ปลูกป่าค่อนข้างสูง ด้วยการสนับสนุนของ หน่วยจัดการต้นน้ำขุนวาง ที่สนับสนุนกล้าไม้ท้องถิ่น คุณภาพดี โรงเรียนบ้านกาดวิทยาคม และ หมู่บ้านแม่สะป๊อก ร่วมกันปลูกต้นไม้เพื่อเชื่อมป่าตามทางลาดชัน ในขณะที่ แปลงปลูกป่าบ้านม้ง ผานกกก อำเภอแม่ริม มุ่งหวังจะฟื้นฟูป่า นักเรียนกินนอนโรงเรียนสองแคววิทยาคม ที่เป็นชาวเขา ประสานความร่วมมือกับ พระในท้องถิ่น ร่วมกันปลูกป่าเพื่อวัตถุประสงค์ตามประเพณี และปรับปรุงภูมิทัศน์ให้เป็นเขตสงบในวัดม่อนห้วยแก้ว กิ่งอำเภอดอยหล่อ

ในขณะ ที่ เครือข่ายตะวันออก เราได้จัดตั้ง เรือนเพาะชำ 5 แห่ง ใน 3 จังหวัด ได้แก่ แพร่ น่าน พะเยา โดยการจัดการและดำเนินกิจกรรม เป็นการดำเนินการโดยชุมชน และ องค์กรเอกชนในท้องถิ่น ในอำเภอเชียงม่วน จังหวัดพะเยา มีเรือนเพาะชำขนาดใหญ่ที่ผลิตกล้าไม้เรือนพัน จาก กล้าไม้ กว่า 20 ชนิดต่อปี ส่วนศูนย์การเรียนรู้ชุมชนสบยาว จังหวัดน่าน ใช้กิจกรรมปลูกป่าเป็นเครื่องมือในการส่งเสริมให้ชุมชนออมทรัพย์

 


ผู้ดูแลเวบ: สุดารัตน์ ซางคำ
Forest Restoration Research Unit (FORRU) 2007 - หน่วยวิจัยการฟื้นฟูป่า 2550
Supported by - สนับสนุนโดย